Czy strona może być w 100% dostępna?

Czy istnieje strona w 100% dostępna?
Specjaliści od WCAG mają często różne opinie o różnych aspektach dostępności, ale wszyscy, z którymi miałam okazję się zetknąć, są zgodni co do tego, że zrobienie strony internetowej, która w 100% spełnia zasady WCAG jest praktycznie niemal niemożliwe. (oczywiście mówimy o stronach, które powstają w jakimś celu i do czegoś służą – nie o powstających w ramach jakiegoś pokazu na szkoleniu itp.)
Na szkoleniu padł przykład strony, która ma duże szanse na bycie w 100% dostępną – ale nie weryfikowaliśmy tego jeszcze: blog.comandeer.pl Strona jest ciekawa merytorycznie dla wąskiej grupy specjalistów – i taki ma pewnie cel, więc spoko – no ale do większości zwykłych użytkowników raczej nie trafi i nie zrealizuje celów np. promocyjnych, PR-owych, a już na pewno nie sprzedażowych.
Co na to prawo?
Gdyby nagle zaczęto wymagać 100% dostępności od wszystkich stron, byłoby to oczywistą utopią i twórcy przepisów dobrze o tym wiedzą – i właśnie dlatego są deklaracje i informacje o dostępności, w których podaje się co jest dostępne, a co nie. (zobacz więcej na ten temat) Zobowiązuje się w nich również do naprawiania błędów i do dążenia do tego, żeby strona była dostępna. Obowiązek dostępności dotyczy też nie koniecznie 100% strony i wszystkich podstron.
Na stronie gov.pl znajdziemy nawet wzór formułki do zamieszczenia w deklaracji: „Ta strona internetowa jest częściowo zgodna z załącznikiem do ustawy o dostępności cyfrowej z dnia 4 kwietnia 2019 r. o dostępności cyfrowej stron internetowych i aplikacji mobilnych podmiotów publicznych z powodu [niezgodności i wyłączeń] wymienionych poniżej. – jeśli strona spełnia większość wymagań opisanych w załączniku do ustawy, nie zawiera błędów dostępności cyfrowej uniemożliwiających użytkownikom odczyt lub zrozumienie prezentowanych istotnych treści i nie zawiera błędów dostępności cyfrowej uniemożliwiających użytkownikom skorzystanie z oferowanych usług.”
Dlaczego to takie trudne?
Chociażby dlatego, że zdarza się, że w przypadku danej strony spełnienie dwóch wytycznych WCAG będzie wzajemnie sprzeczne – bywają takie indywidualne przypadki. Bywa, że w danej sytuacji zasada spowoduje więcej komplikacji niż ułatwień dla większości użytkowników. Przepisy biorą również pod uwagę sytuacje, kiedy wprowadzenie danej zmiany będzie nieproporcjonalnie kosztowne. (zobacz art. 8 Ustawy z 2019 r. i art. 21 PAD) Po to właśnie tworzy się deklaracje lub informacje o niespełnieniu części wytycznych – żeby to opisać i wyjaśnić. Liczy się przede wszystkim to, że nie lekceważymy tematów związanych z dostępnością i działamy w kierunku jej polepszenia na naszej stronie.
Przykładowe sytuacje:
Przykład zamieszczony na gov.pl dotyczący nadmiernych kosztów: „Nadmierne koszty: Wirtualny spacer nie jest dostępny cyfrowo. Zapewnienie dostępności tej funkcji oznacza bardzo wysokie koszty, które oceniliśmy jako nadmierne obciążenie opisane w ustawie o dostępności cyfrowej. Oceniliśmy to na podstawie (…).”
Przykład z tej samej strony dotyczący sytuacji typowo technicznej: „Formularz kontaktowy nie ma etykiet tekstowych powiązanych z polami i może być problematyczny dla osób, które korzystają z czytnika ekranu. Możesz skontaktować się z nami, pisząc na adres e-mailowy lub dzwoniąc do nas. Dane teleadresowe są obok formularza kontaktowego (…).”
Czy w takim razie można te zasady traktować wybiórczo? NIE.
Po pierwsze, dostępne muszą być przede wszystkim kluczowe ścieżki użytkownika (w zależności od celu strony – np. ścieżka zakupu danego produktu) Po drugie, błędy dostępności mogą albo utrudniać obsługę strony niektórym osobom, albo uniemożliwiać jej obsługę. Dlatego podczas audytu wskazując błąd określa się jego stopień i znaczenie – np. krytyczny, umiarkowany, słaby. Pomóc może tu właśnie oznaczenie kryteriów sukcesu: A, AA, AAA. Błędy na poziomie A, to najprawdopodobniej błędy krytyczne, które trzeba usunąć, na poziomie AA – powinny być usunięte i trzeba to przynajmniej zaplanować. Poziom AAA jet dla ambitnych 😉 – nie jest wymagany prawnie, ale czasem budowa czy styl strony sprawia, że i tak jest spełniany, nawet jeśli to nie było planowane.
Jak się nie wkopać w niekorzystną umowę?
Po pierwsze, dostępne muszą być przede wszystkim kluczowe ścieżki użytkownika (w zależności od celu strony – np. ścieżka zakupu danego produktu) Po drugie, błędy dostępności mogą albo utrudniać obsługę strony niektórym osobom, albo uniemożliwiać jej obsługę. Dlatego podczas audytu wskazując błąd określa się jego stopień i znaczenie – np. krytyczny, umiarkowany, słaby. Pomóc może tu właśnie oznaczenie kryteriów sukcesu: A, AA, AAA. Błędy na poziomie A, to najprawdopodobniej błędy krytyczne, które trzeba usunąć, na poziomie AA – powinny być usunięte i trzeba to przynajmniej zaplanować. Poziom AAA jet dla ambitnych 😉 – nie jest wymagany prawnie, ale czasem budowa czy styl strony sprawia, że i tak jest spełniany, nawet jeśli to nie było planowane.
Jak się w tym wszystkim połapać?
Wdrażania dostępności cyfrowej nie należy się bać i traktować tego jak zła koniecznego. Trzeba po prostu wiedzieć, jak do tego właściwie podejść – albo skorzystać z pomocy kogoś, kto się na tym zna 😉 Jeśli chodzi o kwestie prawne, lepiej skorzystać z pomocy doświadczonego w tym temacie prawnika, a w kwestiach technicznych – certyfikowanego specjalisty.